IANA, 2011 yılında son IPv4 adres bloklarını bölgesel kayıt kuruluşlarına dağıttı. Bu tarih çoğu zaman "IPv4 bitti" başlığıyla aktarılır. Ama birçok web sunucusu hâlâ yalnızca IPv4 adresiyle erişilebilir durumda — IPv6 geçişi beklenen hızda gerçekleşmedi. Bu gecikmenin teknik nedenlerinden biri şu: IPv6 için AAAA kaydının A kaydıyla birebir aynı görevi görmesi gerekir, ama ikisi birbirini otomatik olarak devralmaz.
AAAA kaydı (çoğunlukla "dörtlü A" olarak da okunur), bir alan adını 128 bitlik IPv6 adresine bağlayan DNS kaydıdır. A kaydı bir alan adını 32 bitlik IPv4 adresine yönlendirirken AAAA kaydı IPv6'ya yönlendirir. Hem yapısal fark hem de IPv6'nın yavaş benimsenişinin temel nedeni bu tek sayıyla özetlenebilir: 128 bit.
Bu yazı AAAA kaydının ne olduğunu, A kaydından nasıl ayrıştığını ve dual-stack yapısının pratikte nasıl çalıştığını açıklıyor.
128 bit ne demek? AAAA kaydının anatomisi
IPv4 adresleri 32 bittir ve dört ondalıklı sayı grubuyla gösterilir: 203.0.113.42. Bu yapı yaklaşık 4,3 milyar benzersiz adrese izin verir. 1990'ların sonunda bu rakam yeterliydi; 2010'larda yetmez hale geldi.
IPv6 adresleri 128 bittir. Gösterim biçimi farklıdır: sekiz grup dört onaltılık hane, iki nokta üst üste ile ayrılır:
2001:0db8:85a3:0000:0000:8a2e:0370:7334Ardışık sıfır grupları :: ile kısaltılabilir:
2001:db8:85a3::8a2e:370:7334Adres uzayı neredeyse sınırsız: yaklaşık 340 undecillion adres. Bu rakam beklenen tüm IoT cihazları, akıllı altyapı ve mobil ağ büyümesini karşılayacak büyüklükte.
DNS'te AAAA kaydı, A kaydıyla neredeyse aynı veri yapısını taşır. Tek fark hedef adresin biçimidir. Bir DNS sorgusunda AAAA sorgu türü, A sorgu türünden ayrı işlenir; resolver bunları birbirinden bağımsız olarak ister. Tek bir alan adı hem A hem AAAA kaydına sahip olabilir; bu durumda her iki kayıt da geçerli ve aktiftir.
A kaydı varken AAAA kaydı neden gerekli?
A kaydı zaten mevcut olan bir alan adının AAAA kaydı olmaması sorun yaratır mı? Doğrudan cevap: IPv4'ü desteklemeyen ağlar için evet.
IPv6-only ağlar şu an nadir olmakla birlikte artıyor. Özellikle mobil operatörlerin bazı segmentlerinde ve kuruluş altyapılarında yalnızca IPv6 bağlantı bulunuyor. Bu ağlardan birinden example.com'a ulaşmaya çalışan bir tarayıcı önce AAAA kaydını arar. Yoksa A kaydına geçer; ama ağ IPv4 trafiği taşıyamıyorsa bu adres işe yaramaz.
"Happy Eyeballs" algoritması (RFC 8305) ise hem AAAA hem A sorgusunu paralel gönderir ve hangisi daha hızlı yanıt dönerse onu kullanır. AAAA kaydı olan bir sitenin IPv6 üzerinden daha hızlı ulaşılabilir olması bu mekanizma sayesinde mümkündür; ağa ve mesafeye bağlı değişkenlik gösterir.
DNS kayıt türleri ve birbirleriyle ilişkileri hakkında daha kapsamlı bilgi için DNS kayıt rehberine bakabilirsiniz.
AAAA kaydı nasıl yapılandırılır?
Alan adı yönetim panelinizden (Cloudflare, Route 53 veya kayıt şirketinizin paneli) AAAA kaydı eklemek, A kaydı eklemekten neredeyse farksızdır. Kayıt türünü AAAA seçip sunucunuzun IPv6 adresini girmeniz yeterlidir.
Sunucunuzun IPv6 adresini öğrenmek için sağlayıcınızın kontrol panelini ya da SSH ile aşağıdaki komutu kullanabilirsiniz:
ip -6 addr showBir sunucunun birden fazla IPv6 adresi olabilir. Kaydeda gireceğiniz adres public IPv6 adresi olmalıdır — link-local fe80:: ile başlayan adresler yalnızca yerel ağda geçerlidir ve DNS kaydına girilmez.
TTL yönetimi konusunda A kaydıyla aynı mantık geçerlidir: yeni yapılandırıyorsanız düşük TTL (300–600 saniye) ile başlayın, doğrulama sonrası standart değere çekin. A kaydının TTL yönetimi ve propagation süreci hakkındaki yazıda bu konuya daha ayrıntılı değiniliyor.
Yaygın bir hata: AAAA kaydına IPv4 formatında bir değer girmek. DNS yönetim panellerinin büyük çoğunluğu bunu validation ile yakaladığından kayıt oluşturmaya izin vermez, ama bazı paneller kontrol etmez. IPv6 formatını kaydetmeden önce doğrulayın.
Dual-stack yapısı: iki kaydın aynı anda çalışması
Çoğu modern web sunucusu dual-stack yapısında çalışır: hem IPv4 hem IPv6 adresi atanmıştır ve DNS'te hem A hem AAAA kaydı bulunur. Tarayıcı hangi protokolü kullanacağını ağa ve Happy Eyeballs algoritmasının sonucuna göre seçer.
Bu yapının temel avantajı geri uyumluluk: IPv4-only ağlar A kaydını kullanmaya devam eder, IPv6 destekli ağlar AAAA üzerinden erişir. Geçiş kesintisiz ilerler.
Yönetim açısından dikkat edilmesi gereken nokta şu: A ve AAAA kayıtlarının her ikisi de güncel kalmalıdır. Sunucu taşıma veya IP değişikliği sırasında yalnızca A kaydını güncellemek, IPv6 üzerinden gelen trafiğin eski adresi çözümlemesine neden olur. Bu hem bağlantı hatasına hem de resolver önbelleklerinde kalan yanlış yönlendirmeye yol açar. İki kayıt birlikte yönetilmezse dual-stack yapısı avantaj yerine güvenilmezlik kaynağı olabilir.
Bir de şunu not etmek gerekir: AAAA kaydı eklemek sitenizin IPv6 üzerinden erişilebileceği anlamına gelir, ama web sunucusunun IPv6 dinlediğinden bağımsız değildir. Apache veya Nginx yapılandırmasında IPv6 soket dinlemesi aktif değilse, AAAA kaydı doğru olsa bile bağlantı başarısız olur.
AAAA kaydını doğrulamak
AAAA kaydı eklendikten sonra doğrulama, A kaydı doğrulamasıyla aynı mantıkta çalışır; sorgu türünü AAAA olarak belirtmeniz yeterlidir.
Komut satırından:
dig AAAA example.comWindows ortamında:
nslookup -type=AAAA example.comYanıtta IPv6 formatında bir adres dönüyorsa kayıt aktiftir. Propagation süresine bağlı olarak farklı DNS sunucuları eski değeri döndürmeye devam edebilir; bu normaldir ve TTL süresi dolunca çözümlenir.
Farklı DNS sunucularından (Google 8.8.8.8, Cloudflare 1.1.1.1, yerel ISP) aynı anda sorgu atmak propagation durumunu net biçimde ortaya koyar. Alan adınızın AAAA kaydını birden fazla DNS sunucusundan sorgulamak için DNS Lookup aracını kullanabilirsiniz.
Bir de bağlantı testi yapmak istiyorsanız: tarayıcınızdan http://[2001:db8::1]/ biçiminde IPv6 adresini köşeli parantez içinde girerek doğrudan sunucuya erişip erişemediğinizi test edebilirsiniz. Bu, DNS'i devre dışı bırakarak katmanları ayrıştırmanızı sağlar.
IPv6'ya geçiş, birkaç yılda kapanacak bir süreç gibi konuşuldu uzun yıllar. Gerçekte trafik ağırlıklı olarak hâlâ IPv4 üzerinden akar. Bu tabloda AAAA kaydı "geleceğin ayarı" gibi görünebilir. Ama CDN sağlayıcıları, büyük bulut platformları ve e-posta altyapıları IPv6'yı birincil katman olarak çoktan benimsedi. Dual-stack yapısı bugünün orta vadeli standardı. Sunucunuz IPv6 desteği sunuyorsa AAAA kaydını eklemek için bir neden beklemenize gerek kalmıyor.