Google, site hızını 2018'den beri mobil aramalar için de sıralama faktörü olarak kullanıyor. Ama "hızlı site" tam olarak ne demek? Saniyeler mi, milisaniyeler mi? Hangi metrik önemli?
Site hızı, bir web sayfasının tarayıcıda yüklenmesi için geçen süreyi ifade eder. Sunucunun ilk yanıtından görsellerin, CSS ve JavaScript dosyalarının tamamlanmasına kadar geçen toplam zaman. Ancak günümüzde tek bir "yükleme süresi" rakamı yeterli değil — Google birden fazla metrikle performansı değerlendiriyor.
Site hızı hangi metriklerle ölçülür?
Eskiden işler basitti. Sayfa kaç saniyede açılıyor, o kadar. Artık durum farklı.
Tarayıcı sunucuya istek gönderir, sunucu yanıt verir. Bu ilk yanıt süresine TTFB (Time to First Byte) denir ve 600 milisaniyenin altında olması beklenir. Sonra HTML indirilir, CSS ve JavaScript dosyaları yüklenir, görseller render edilir. Her aşamanın kendi süresi vardır.
Google'ın Core Web Vitals metrikleri bu süreci üç ana başlıkta ölçer:
- LCP (Largest Contentful Paint): Sayfadaki en büyük içerik öğesinin yüklenme süresi. 2.5 saniyenin altında olmalı.
- INP (Interaction to Next Paint): Kullanıcı etkileşimlerine verilen yanıt süresi. 200 milisaniyenin altı ideal.
- CLS (Cumulative Layout Shift): Sayfa yüklenirken içeriklerin ne kadar kaydığı. 0.1'in altında olmalı.
FCP (First Contentful Paint) de önemli bir gösterge. Kullanıcının ekranda ilk içeriği ne zaman gördüğünü ölçer. FCP yüksekse, ziyaretçi boş bir ekrana bakıyor demektir — ve muhtemelen beklemeyecektir.
Kullanıcılar yavaş sitelere nasıl tepki verir?
Kısa cevap: terk ederler.
Sayfa yükleme süresi 1 saniyeden 3 saniyeye çıktığında, ziyaretçilerin sayfayı terk etme olasılığı belirgin şekilde artar. 5 saniyeyi geçtiğinde ise çoğu kullanıcı çoktan geri tuşuna basmıştır. Mobil cihazlarda sabır daha da kısadır — 3G veya zayıf 4G bağlantısında her milisaniye hissedilir.
Yavaş yüklenen bir site, marka algısını da etkiler. Kullanıcı bilinçli olarak "bu site yavaş" diye düşünmese bile, bir sonraki aramada aynı siteye tıklama olasılığı düşer. Hızlı siteler ise sayfa görüntüleme sayısını artırır, oturum süresini uzatır ve geri dönüş oranını yükseltir.
E-ticaret sitelerinde etki daha somut. Ödeme sayfası geç açıldığında sepet terk edilir. Ürün görselleri yavaş yüklendiğinde kullanıcı alternatif arar. Sayfa hızındaki küçük iyileştirmeler bile dönüşüm oranlarında ölçülebilir fark yaratır.
Google sıralamasını nasıl etkiler?
Google, 2010'dan beri site hızını sıralama faktörü olarak kullanıyor. 2021'de Core Web Vitals'ı devreye alarak bu etkiyi daha ölçülebilir hale getirdi. Yani site hızı artık soyut bir "iyi olsa güzel olur" meselesi değil, doğrudan sıralama algoritmasının parçası.
Crawl budget konusu da var. Google'ın sitenizi taramak için ayırdığı kaynak sınırlıdır. Sayfalarınız yavaş yükleniyorsa, Googlebot aynı sürede daha az sayfa tarar. Yeni yayınladığınız içerikler geç indekslenir, güncellemeler arama sonuçlarına geç yansır.
Dolaylı etkiler de cabası. Yavaş site → yüksek hemen çıkma oranı → düşük oturum süresi → Google'a "bu sayfa kullanıcıya değer sunmuyor" sinyali. Hızlı site ise tam tersini yapar. Sitenizin performansını ölçerek hangi metriklerde sorun olduğunu görebilirsiniz.
Mobilde neden daha kritik?
Web trafiğinin %60'ından fazlası mobil cihazlardan geliyor. Ama mobil bağlantılar masaüstüne göre daha yavaş ve daha kararsız. Wi-Fi'de sorunsuz açılan bir sayfa, 4G'de birkaç saniye daha bekletebilir.
Google'ın mobile-first indexing yaklaşımı durumu daha da netleştiriyor: Google öncelikle sitenizin mobil versiyonunu indeksliyor. Masaüstü versiyonunuz ne kadar hızlı olursa olsun, mobil performansınız düşükse sıralamalarınız bundan etkilenir.
Mobil kullanıcılar genellikle hareket halinde ve belirli bir amaca yönelik geziniyor. Restoran arayan biri, menü sayfası 5 saniyede açılırsa bir sonraki sonuca geçer. Görselleri optimize etmek mobil performans için en etkili adımlardan biridir — çünkü görseller genellikle sayfa boyutunun en büyük kısmını oluşturur.
Hızı düşüren faktörler nelerdir?
Sunucu yanıt süresi her şeyin başlangıcıdır. Paylaşımlı hosting kullanan bir site, aynı sunucudaki diğer sitelerden etkilenir. VPS veya dedicated sunucu, TTFB'yi gözle görülür şekilde iyileştirir.
Görseller en yaygın sorun kaynağıdır. 3 MB'lık bir hero görseli, sayfanın geri kalanı ne kadar optimize olursa olsun yükleme süresini uzatır. WebP formatı kullanmak, görselleri sıkıştırmak ve ekranın altında kalan görsellere lazy loading uygulamak — bu üçlü tek başına ciddi fark yaratır.
CSS ve JavaScript dosyaları da performansı doğrudan etkiler. Render-blocking kaynaklar sayfanın görüntülenmesini geciktirir. Dosyaları minify ederek boyutlarını küçültebilir, async ve defer özellikleriyle JavaScript yüklemesini optimize edebilirsiniz. Kullanılmayan kodları temizlemek de önemli — birçok sitede CSS dosyasının yarısından fazlası gereksiz kurallar içerir.
Önbellekleme (caching) stratejileri tekrar ziyaretlerde büyük fark yaratır. Tarayıcı cache'i, CDN kullanımı ve sunucu tarafı cache mekanizmaları statik içeriklerin hızlı sunulmasını sağlar. Gzip veya Brotli sıkıştırma ise transfer edilen dosya boyutlarını %70'e kadar azaltabilir.
Nereden başlamalı?
Önce mevcut durumu ölçün. Google PageSpeed Insights veya Lighthouse ile sitenizin Core Web Vitals skorlarını kontrol edin. Hangi metriklerde sorun olduğunu görün, sonra ona göre önceliklendirin.
Genellikle en büyük kazanımlar görsel optimizasyonundan gelir. Ardından render-blocking kaynakların düzenlenmesi ve önbellekleme ayarları. Sunucu tarafı iyileştirmeler (hosting değişikliği, CDN) daha büyük yatırım gerektirir ama etkisi de o oranda büyüktür.
Site hızı bir kere ayarlayıp unutulacak bir şey değil. Yeni içerik eklendikçe, yeni özellikler geliştirildikçe performans değişir. Düzenli ölçüm ve optimizasyon alışkanlığı edinmek, uzun vadede hem kullanıcı deneyimini hem de arama motoru sıralamalarını korur.