Sitemap.xml dosyanızı oluşturdunuz. Elinizdeki bu XML dosyasını sunucuya atmak için FTP istemcisini açtınız ve karşınıza onlarca klasör çıktı: public_html, wp-content, wp-admin, uploads… Hangisine atacaksınız? Büyük ihtimalle bu noktada "kök dizin" ifadesiyle karşılaştınız. Ama kök dizin tam olarak nedir ve neden sitemap.xml'in orada olması gerekir?
Bu soruyu sormak, aslında web sunucularının nasıl çalıştığını anlamanın başlangıç noktasıdır. XML sitemap'in ne olduğunu biliyor olabilirsiniz; ama o dosya yanlış yerde durursa Google onu ya bulamaz ya da indeksleyemez. Konum, içerik kadar kritiktir.
Aşağıda kök dizinin teknik tanımından başlayarak üç farklı yükleme yöntemini, doğrulama adımlarını ve sık karşılaşılan hataları ele alacağız.
Kök dizin nedir?
Kök dizin (İngilizce: root directory veya web root), web sunucusunun ziyaretçilere doğrudan sunduğu en üst klasördür. Tarayıcınıza https://www.orneksite.com/ yazdığınızda sunucu bu klasörün içine bakar ve index.html ya da index.php dosyasını döndürür.
Hosting türüne göre kök dizinin sunucudaki fiziksel yolu değişir:
- cPanel / Shared Hosting:
/home/kullaniciadiniz/public_html/ - Plesk:
/var/www/vhosts/orneksite.com/httpdocs/ - WordPress (Bedrock / özel kurulum):
/var/www/orneksite.com/web/ - VPS / Özel sunucu: Apache için genellikle
/var/www/html/, Nginx için/usr/share/nginx/html/
Önemli olan fiziksel yol değil, tarayıcıdan ulaşılan yoldur. Sitemap.xml kök dizinde olduğunda https://www.orneksite.com/sitemap.xml adresi çalışır. Alt bir klasörde olursa https://www.orneksite.com/basklasor/sitemap.xml gibi bir URL gerekir; bu da ek yapılandırma demektir.
Sitemap.xml kök dışında olabilir mi?
Teknik olarak evet, olabilir. Sitemap protokolü dosyanın mutlaka kök dizinde olmasını zorunlu kılmaz. Ancak burada önemli bir kural devreye girer: sitemap yalnızca kendi URL'inden daha derin konumlardaki sayfaları kapsayabilir.
Somutlaştıralım: https://www.orneksite.com/blog/sitemap.xml adresinde duran bir sitemap, https://www.orneksite.com/iletisim.html sayfasını listeleyemez. Çünkü sitemap /blog/ altında, sayfa ise kök konumda. Google bu durumda sitemap'teki kök-üstü URL'leri görmezden gelir.
Bu kısıtlamayı aşmak için ya sitemap'i kök dizine taşırsınız ya da sitemap index yapısı kurarak her alt dizin için ayrı bir sitemap oluşturursunuz. Büyük e-ticaret siteleri ikinci yolu tercih eder; tek bir kök dizin sitemap-index.xml onlarca alt sitemap'e işaret eder. Orta ve küçük ölçekli siteler için tek bir sitemap.xml kök dizinde en temiz çözümdür.
FTP, cPanel ve SSH ile yükleme
Dosyayı üretmek için SeoDenetim'deki XML Sitemap aracını kullanabilirsiniz; oluşturulan XML'i indirip aşağıdaki yöntemlerden biriyle sunucuya atmanız yeterlidir.
FTP / SFTP ile yükleme
FileZilla veya WinSCP gibi bir FTP istemcisi kullanıyorsanız şu adımları izleyin:
- Sunucuya bağlanın.
- Sağ panelde kök dizine gidin. Bu genellikle bağlandığınızda otomatik açılan
public_htmlklasörüdür. - Sol panelden sitemap.xml dosyasını sürükleyip sağ panele bırakın.
- Dosya listesinde sitemap.xml görünüyorsa yükleme tamamdır.
SFTP kullanıyorsanız aktarım şifrelidir; paylaşımlı hosting ortamlarında güvenlik açısından FTP'ye kıyasla daha tercih edilebilir bir seçenektir.
cPanel Dosya Yöneticisi ile yükleme
Sunucuya doğrudan FTP erişiminiz yoksa cPanel Dosya Yöneticisi yeterlidir:
- cPanel'e giriş yapın ve Dosya Yöneticisi'ni açın.
- Sol ağaçta
public_htmlklasörünü seçin. - Üst menüden Yükle'ye tıklayın ve sitemap.xml dosyanızı seçin.
- Yükleme tamamlandıktan sonra dosyanın izinlerini kontrol edin;
644olması yeterlidir.
SSH ile yükleme (VPS / Özel sunucu)
Kendi sunucunuzu yönetiyorsanız scp komutuyla doğrudan kök dizine kopyalayabilirsiniz:
scp sitemap.xml kullanici@sunucu-ip:/var/www/html/Sunucunun web root'u farklıysa komutu buna göre düzenleyin. Kopyaladıktan sonra sunucuda dosyanın varlığını ls -la /var/www/html/sitemap.xml ile doğrulayın.
Dosyanın doğru konumda olup olmadığını nasıl anlarsınız?
Yükleme işlemi bittikten sonra en hızlı doğrulama yöntemi tarayıcıdır. Adres çubuğuna sitenizin alan adını ve /sitemap.xml ekini yazın:
https://www.orneksite.com/sitemap.xmlEğer dosya doğru konumdaysa tarayıcıda XML yapısı görünür; <urlset> etiketi ve içindeki <url> satırları ekrana gelir. Bunun yerine 404 hatası alıyorsanız dosya ya yanlış klasördedir ya da yükleme başarısız olmuştur.
İkinci doğrulama yöntemi Google Search Console'dur. Dizinler > Sitemap'ler bölümüne gidin ve sitemap.xml adresini girin. Google'ın gönderimden sonra birkaç saat içinde dosyayı işlemeye başlamasını bekleyin; Search Console'a sitemap gönderme adımlarını bu bağlantıdan takip edebilirsiniz.
robots.txt ile sitemap konumunu bildirmek
Sitemap.xml kök dizinde bile olsa arama motorlarına konumunu bildirmenin en güvenilir yolu robots.txt dosyasına bir satır eklemektir. Dosyanın en altına şu satırı yazmanız yeterlidir:
Sitemap: https://www.orneksite.com/sitemap.xmlBu satır sayesinde Googlebot ve Bingbot, robots.txt'i taradığında sitemap adresini otomatik olarak öğrenir. Search Console'a ayrıca göndermiş olsanız bile bu satır bir yedek keşif mekanizması işlevi görür. Sitemap'inizi kök dışında bir konuma yerleştirdiyseniz robots.txt bu durumda özellikle kritik olur; tam URL'yi buraya yazmazsanız botlar dosyayı bulamayabilir.
Robots.txt içeriğinizi düzenlerken Robots.txt oluşturucumuzu kullanarak söz dizimi hatalarından kaçınabilirsiniz; oluşturulan dosya Sitemap direktifini otomatik olarak ekler.
Sık yapılan hatalar
Sitemap yüklemesi görünürde basit olsa da birkaç hata defalarca karşımıza çıkar.
Yanlış dizin seçimi: FTP'de public_html içindeki bir alt klasörü kök sanmak yaygın bir yanılgıdır. /public_html/wp-content/ içine yüklenen sitemap.xml, orneksite.com/wp-content/sitemap.xml adresinden erişilebilir olur; bu doğru konum değildir.
Büyük/küçük harf uyumsuzluğu: Linux tabanlı sunucular büyük/küçük harf duyarlıdır. Sitemap.xml ile sitemap.xml farklı dosyalardır. Search Console veya robots.txt'te yazdığınız URL ile sunucudaki dosya adının tam olarak eşleşmesi gerekir.
Dosya izni hatası: Sunucuya yüklenen dosyanın izinleri 000 veya 600 olduğunda web sunucusu dosyayı okuyamaz ve ziyaretçiye 403 Forbidden hatası döner. Dosya iznini 644 olarak ayarlayın: sahibi okur-yazar, grup ve diğerleri yalnızca okur.
Eski sürümün önbellekte kalması: CDN veya proxy kullanıyorsanız yüklediğiniz yeni sitemap.xml eski sürümü önbellekten sunmaya devam edebilir. Bu durumda CDN kontrol panelinizden ilgili URL'nin önbelleğini temizleyin.
Sitenizin teknik sağlığını daha geniş bir perspektifle görmek istiyorsanız Site Analiz aracı tarama yaparak indekslenemeyen sayfaları, kırık linkleri ve yavaş yüklenen kaynakları raporlar; sitemap kapsamınızla karşılaştırabilirsiniz.
Sitemap.xml'in kök dizinde mi yoksa başka bir konumda mı olduğunu belirleyen tek faktör tercih değildir; barındırma altyapısı, site mimarisi ve hangi sayfaların kapsanması gerektiği bu kararı şekillendirir. Çoğu site için kök dizin hem en kolay hem de en az sorun çıkaran seçenektir. Kapsam sorunuyla karşılaşmadığınız sürece buradan ayrılmanın getireceği ekstra karmaşıklık nadiren karşılığını verir.